Turn portable speaker to guitar amplifier

ถ้าแปลเป็นไทยก็คือการเอาลำโพงคอมฯ มาใช้งานเป็นแอมป์กีต้าร์

วันนึงรู้สึกเบื่อๆกับเสียงที่ออกมาจากแอมป์และลำโพงดอกใหญ่ มองไปรอบห้องก็เห็นลำโพงคอมฯเก่าวางทิ้งไว้เฉยๆ น่าเอามาลองเล่นกับ JCM-900 preamp & speaker emulator

พอเอาลำโพงคอมฯมาต่อเข้ากับ JCM-900 รู้สึกว่าเสียงที่ออกมายังหาโฟกัสไม่เจอ เพราะแรงสั่นสะเทือนจากตู่ลำโพง มันมีเสียงสะท้อนจากพื้นที่วางตู้ลำโพง เลยไปหยิบ Tiptoe มาแปะใต้ตู้ทำให้เสียงที่ได้ยินมีโฟกัสชัดขึ้น

 

ลองเปิดเล่นกับเอฟเฟค Super hi-gain ก็ยังได้ยินเสียงชัดเจน

เทียบเสียงการใช้ Tiptoe กับไม่ใช้

ต่อไปนี้การใช้ลำโพงเล็กๆมาเล่นกีต้าร์ก็ไม่ใช่เรื่องยากอีกต่อไป

“ทำไมต้องขึ้นหัวเรื่องเป็นภาษาอังกฤษ เพราะเราอยู่ในสากลโลก การใช้ภาษาอังกฤษคือการบอกให้โลกรู้จักเรา”

Mini Amp Guitar LM386

โลกใบนี้เล็กลงทุกวัน

ตอนทำแอมป์หลอด 5 วัตต์ ก็อยากได้สัก 50 วัตต์ พอมี 50 วัตต์ก็รู้สึกว่า มันเกินความจำเป็น เพราะเวลาใช้งานก็ไม่เคยปรับโวลลุ่มเกิน 9.00 น. เลยทำเครื่องใหม่ความดังแค่ 2 วัตต์

diy_guitar tube amp
diy_guitar tube amp

อยู่กับแอมป์หลอดในห้องที่ไม่มีเครื่องปรับอากาศ ช่วงไหนอากาศร้อนจัด ก็ไม่ต่างจากการนั่งข้างกองไฟดีๆนี่เอง เลยเปลี่ยนไปทำแอมป์โซลิตสเตรท 10 วัตต์ เล่นไปเล่นมาเสียงชักจะไม่ถูกใจ แอมป์พวกนี้ปรับให้ดียังไง เสียงก็สู้แอมป์หลอดไม่ได้อยู่ดี

สิ่งที่ทำให้เสียงของแอมป์หลอดมีสเน่ห์และน่าฟัง ก็เพราะว่าเวลาที่หลอดสุญญากาศทำงาน จะมีความเพี้ยนของเสียงเกิดขึ้น (Harmonic distortion) ซึ่งก็คือเสียงแตกนั่นเอง ไม่ว่าจะปรับให้แอมป์เสียงคลีนยังไง แต่ในความเป็นจริงถ้าใช้เครื่องมือวัดคลื่นสัญญาณ ก็จะเห็นยอดคลื่นที่ถูกคลิปยอดจนเกิดความผิดเพี้ยนของสัญญาณเสียง

miniampguitarlm386_3

ชักเบื่อๆกับแอมป์ใหญ่ เลยลองหันมาเล่นกับแอมป์เล็กๆดูมั่ง แต่ “concept” คือต้องมี Loop Send-Returnเหมือนที่แอมป์รุ่นใหญ่มี ถ้าใครเคยใช้งานช่อง Send-Return จะเห็นความแตกต่าง ระหว่างการต่อเอฟเฟคประเภท Modulator เข้าหน้าตู้กับการต่อเข้าช่อง Send-Return เพราะเสียงที่ได้ยินจากการใช้ Loop จะสะอาดและน่าฟังกว่าการต่อเข้าหน้าตู้มาก

อย่างที่สองคือ ต้องมี “Speaker Cab Sim” เหตุผลคือ ความถี่ที่ออกจากแอมป์กีต้าร์ที่เป็นหลอดสุญญากาศ ส่วนใหญ่ จะมีช่วงของสัญญาณไม่เกิน 4Khz  จริงๆแล้วจุดตัดความถี่ตรงนี้ส่วนนึงเกิดจาก หม้อแปลงเอาท์พุทหรือ Output Transformer ของแอมป์หลอดนั่นเอง เพราะหม้อแปลงเอาท์พุท จะมีสภาพเป็น Capacitor ตัวใหญ่ๆตัวนึง  (ในยุคแรกๆของแอมป์โซลิตสเตรท จะมีเครื่องขยายเสียงแบบ OTL ซึ่งใช้ Capacitor วางไว้ก่อนออกลำโพง แอมป์ประเภทนี้จะให้เสียงค่อนข้างขุ่นและทึบ)

miniampguitarlm386_1

อย่างที่สาม “ปรีแอมป์” ถ้าจะพูดถึงหลอดสุญญากาศก็คงหนีไม่พ้น Field Effect Transistor (FET)  เพราะมีคุณสมบัติการทำงานใกล้เคลียงกับหลอดสุญญากาศ

สุดท้าย “Power Amp” แน่นอนว่าต้องหาวัตต์ต่ำๆ เพื่อที่จะนำไปขับ Pre amp ของ Mixer ซึ่งขนาด 300 มิลลิวัตต์ ไม่ถือว่ามากหรือน้อยเกินไปสำหรับ Line-input ของ Mixer  และวงจรนี้ยังเป็น Power Amp แบบ OTL จึงตัดความกังวลเรื่องเสียงแหลมออกไปได้เลย

ได้ทั้ง 4 อย่างแล้่วก็จับมารวมไว้ในกล่องเดียวกัน

mini-amp-guitar-lm386_18

ถึงจะเป็นคนที่มีความเป็นตัวของเองสูง แต่ก็ไม่เคยคิดเข้าข้างตัวเองจนขาดสติ สิ่งไหนชอบก็บอกว่าชอบ สิ่งไหนไม่ชอบก็วางทิ้งไว้ รอเป็นอะไหล่สำรองข้างโต๊ะทำงาน

แต่โปรเจคนี้เป็นสิ่งที่ผมทำแล้วมีความสุขมาก เพราะ

  • เป็นแอมป์เล็กที่เล่นกับเอฟเฟคเสียงแตกได้ (ปกติไม่ต้องพ่วงก็แตกแล้ว)
  • ใช้แทน Di box เพื่อต่อเข้า Mixer ได้
  • มี  Loop Send-Return เหมือนแอมป์รุ่นใหญ่
  • ใช้งานร่วมกับหูฟัง (Head phone)หรือลำโพงได้หลายขนาด
  • เป็นงานที่รวม 4 สิ่งมหัศจรรย์ของโลก ซึ่งยังไม่มีใครทำมาก่อน (ข้อนี้เน้นฮา)

Tube Amp Guitar 5 Watt.

อยู่ๆก็คิดถึงเจ้าแอมป์กีต้าร์ 5 วัตต์เครื่องนี้ขึ้นมา เลยไปค้นไฟล์รูปภาพเก่าๆ(เกือบ 10ปี) ทีแรกนึกว่าไม่ได้ถ่ายรูปเก็บไว้ โชคดีที่ยังหาเจอ

tubeamp5watt_1

นึกๆไปแอมป์หลอดเครื่องนี้ทำเงินให้ผมอย่างมากมายมหาศาล อาจจะถึง 1 ล้านบาทแล้วก็ได้

แต่เดิมผมทำมันขึ้นมาเพื่อเล่นกับกีต้าร์ไฟฟ้าที่ผมทำเอง (ก็ไม่มีเงินซื้อของห้างนี่เนอะ :cry)

 

guitar handmade
ให้ลูกค้าใช้กีต้าร์ตัวนี้ลองเอฟเฟค จนกระทั่งวันนึงได้ Fender max มาแทนที่ แต่กีต้าร์ตัวนี้เสียงสุดยอด ไม้ที่ใช้เป็นไม้เนื้ออ่อน แพคสินค้ามาจากออสเตรเลีย เห็นวางทิ้งไว้หน้าบริษัทที่ผมทำงาน เลยหยิบมาทำกีต้าร์ไฟฟ้าซะเลย 😛 ปัจจุบันคอหักเพราะไม้แห้งมาก นั่งถากนั่งเหลารูปทรงอยู่หลายวัน เครื่องมือที่ใช้มีทั้ง มีดอีโต้ คัตเตอร์ บุ้ง และกระดาษทราย อ้อเลื่อย Jigsaw ด้วย

 

เอาวงจรมาจากเวป AX84.com

tubeamp5watt_3

ใช้งานต่อเนื่องมานานหลายปี เปิดใช้งานทุกวันตั้งแต่ผมตื่นนอน จนผมเข้านอน เรียกว่าใช้งานทุกวันๆละ 24 ชม. ต่อเนื่องมาหลายปี เปลี่ยนหลอด Power 6BM8 น่าจะสัก 2-3 ครั้งมั้ง

แล้วก็ถึงวาระสุดท้ายของมัน เมื่อหม้อแปลงเอาท์พุทขาด (Output Transformer)  จ้างร้านพันลูกใหม่มาเสียงก็ไม่น่าฟังเหมือนก่อน สุดท้ายก็เหลือแต่ความทรงจำ กับแอมป์หลอดที่เคยทำเงินให้ผมมากมาย แบบที่ไม่เคยคิดมาก่อนในชีวิต

tubeamp5watt_5

tubeamp5watt_4

ปัจจุบันแท่นเครื่อง และ Cab เอาไปใส่ Solid state 10w.

สักวันนึงอาจได้รื้อฟื้นความทรงจำและชุบชีวิตเจ้าแอมป์หลอดกีต้าร์ 5 วัตต์เครื่องนี้ขึ้นมาใหม่

หวังว่านะ…

Tube Amp and Speaker Cabinet

ทำตู้แอมป์และตู้ลำโพงใช้เอง (DIY Cabinet)

หลายคนที่ได้มาลองเอฟเฟคแล้วมักจะชื่นชอบเสียงของแอมป์หลอดที่ผมทำเอง (Soldano SLO-50)  มีฟังค์ชั่นให้เลือกปรับได้หลากหลาย บางคนก็สอบถามราคาต้นทุนของอุปกรณ์

บางคนก็ชื่นชอบในงานฝีมือ และอยากว่าจ้างให้ทำ เพราะของบางอย่างมีเงินก็ซื้อไม่ได้ ต้องใช้ความตั้งใจล้วนๆ

เครื่องมือที่ผมใช้มีแค่ Jigsaw, บุ้งขัดไม้ ,เหล็กฉาก, กาว และกระดาษทราย

อย่างแรกที่ต้องทำคือ วางแผนตัดไม้ MDF หนา 20 มม. เพื่อทำตู้ลำโพง ขนาด 11.5″ x 25.5″

คำนวนขนาดของไม้กับจำนวนตู้ที่เราต้องการลงบนกระดาษ แล้วก็ส่งไปให้โรงไม้ตัดตามแบบ

ผมเคยซื้อแผ่นใหญ่มาตัดด้วย Jigsaw แต่ต้องทิ้งทั้งแผ่น เพราะขอบไม้ไม่ได้ฉาก (T T”)

ได้ไม้ตามขนาดที่ต้องการแล้วก็เอา Jigsaw ตัดเป็นช่องสลับไป-มา หรือ Joint ไม้

cabinet-woodcut_1
cabinet-woodcut_1

รูปอาาจะเล็กไปหน่อย เพราะหาไฟล์ต้นฉบับไม่เจอ

cab4

ประกบไม้ 2 แผ่นเข้ากันแล้ววัดด้านในให้ได้ฉาก ทากาวยึดด้วยสกรูแล้วก็ตัดส่วนเกินทิ้ง

(ถ้าเครื่องมือพร้อมแบบมืออาชีพก็ไม่ต้องตัดเผื่อ)

cabinet-woodcut_4
cabinet-woodcut_4

ใช้ขี้เลื่อยผสมกาวอุดร่องแล้วขัดให้เรียบ

cabinet-woodcut_3
cabinet-woodcut_3

เหนื่อยมั้ยครับ

cabinet-woodcut_5
cabinet-woodcut_5

ไม้แผ่นหน้า สำหรับยึดดอกลำโพง ต้องตัดให้เล็กกว่าประมาณด้านละ 1 หุน เผื่อไว้สำหรับหุ้ม tolex

การยึดดอกลำโพงต้องยึดจากด้านใน เท่านั้น

ส่วนด้านหลังใช้ไม้ 2 แผ่นๆละ 4-5″ วางด้านบนกับด้านล่าง (ตู้หลังเปิด)

ขัดหน้าไม้เรียบและเก็บรายละเอียด แล้วก็ไปซื้อหนังมาหุ้ม (Tolex) เลือกที่หนาๆหน่อยงานจะได้ออกมาสวย (ขอข้ามขั้นตอนการหุ้มหนัง เพราะไฟล์หายหมด)

diy_guitar tube amp
diy_guitar tube amp

ตะแกรงหน้าแอมป์ ตัวสีแดงผมซื้อแผ่นเล็กปั๊มรู มาตัดขัดแล้วลงสีสเปรย์ ตัวสีเขียวผมไปจ้างร้านทำเหล็กดัด ให้ช่วยเชื่อมเหล็กตามขนาดที่ผมต้องการ

งาน Custom Amp Clean 50 watt.

custom amp
custom amp

ต้นทุนค่าของทั้งหมดประมาณ 18500 บาท ยังไม่รวมค่าแรง

ลองตีราคาค่าแรงระดับหัวหน้าวิศกรต่อวันคูณด้วยวันที่ต้องทำงาน

(วันที่ต้องทำงาน + ทดลองการใช้งานอีก 7 วันก่อนส่งมอบให้ลูกค้า)

เป็นคุณๆอยากได้ค่าแรงวันละเท่าไหร่

 

 

 

 

 

Red Amp 2 watt.

Red Amp 2 watt.

ในที่สุดก็ทำเสร็จสมใจอยาก
ทำแผงวงจรของ Soldano-SLO ทิ้งไว้นานหลายปี
จนวันนึงอยากได้แอมป์วัตต์ต่ำ เพราะทำ SLO-50 ไว้แล้ว
ผสมโน่นนิดนี่หน่อย แต่ที่ถูกใจและภูมิใจสุดๆ
ก็คือชุด Foot switch ที่สามารถควบได้ 3โหมด
Clean/Crunch/OD
แอมป์เครื่องนี้ปรับเปลี่ยน Amp Charactor ได้ 4 แบบ
Hotrod / SLO / Dark angel(ผมตั้งเอง) /Dual Rectify

2 Bias pot

2 Bias pot for tube amp.

ถ้าชีวิตคือการเรียนรู้นี่ก็คงจะเป็นอีกบทเรียนนึงที่ผมอยากเรียนรู้และทดลอง

อันที่จริงหลอดคู่นี้ผมใช้มานานหลายปีและก็มีความแตกต่างของอัตราขยายแต่ละหลอดที่พอยอมรับได้ โดยวัดกระแสที่ขาคาโถดซึ่งต่างกันประมาณ 4 mA. หลัังจากทำการแยก Bias ออกจากกันแล้วก็สามารถปรับให้กระแสที่ขาคาโถดให้มีค่าใกล้เคลียงและเท่ากันได้

จากรูปคือการวัดกระแสที่ขาคาโถดของทั้ง 2 หลอด จากการปรับ Bias ให้หลอดทำงานเท่ากันเสียงที่ได้ยินฟังแล้วแตกต่างกว่าเดิมจนรู้สึกได้

เทคนิคง่ายๆที่ไม่ต้องเสียงเงินซื้อคู่แมท ราคาแพงๆมาใช้ บางทีซื้อคู่แมทมาแล้วก็ไม่รู้ว่าแมทจริงหรือเปล่าเพราะคนทั่วไปก็ใช่ว่าจะมานั่งตรวจวัดกระแสของหลอดเหมือนกับช่างหรือคนที่พอมีความรู้เกี่ยวกับหลอดสูญญากาศ  🙂

สูตรพัน Output Transformer(OT,OPT)

Winding Output transformer ภาค 2 ตอนจบ

หลังจากเขียนไปแล้วครั้งหนึ่ง ก็เริ่มหาข้อมูลต่อ เพราะที่ผ่านๆมาบอกตรงๆว่าผมรู้สึกกับสนกับข้อมูลก่อนหน้านี้ ว่าสรุปแล้วมันยังไงกันแน่ หลายสูตรหลายวิธีสุดท้ายผมก็ยังไม่ได้ลงมือพันอยู่ดี

ความลับไม่มีในโลก!! จริงๆแล้วสูตรการพันหม้อแปลงก็คือสูตรเดียวกันกับการพันหม้อแปลงไฟฟ้าทั่วๆไป อาจแตกต่างเฉพาะแกนเหล็กที่ใช้ และความถี่ที่ต้องการ ก็ในเมื่อเราไม่รู้ว่าแกนเหล็กแบบไหนเป็นยังไงทำไมเราไม่กับไปอิงเอาแกนเหล็กสำหรับหม้อแปลงไฟฟ้ามาทดลองใช้ดูล่ะนี่เป็นงาน DIY ไม่ใช้งานเพื่อการค้า ลองทำให้ใช้ได้สักตัวแล้วค่อยว่ากัน

หลังจากเก็บข้อมูลเพิ่มเติมก็ได้สูตรที่เข้าใจง่ายไม่ยอกย้อน เรามาเริ่มเลยละกัน

ยกตัวอย่าง ต้องการ OPT จริงต้องเรียกว่า OT(Output Transformer) เวลาไปค้นใน Google จะหา OPT ไม่เจอนะ(ฮา)

OT 4k4 : 8ohm 50w ก็แปลงจาก Impedence(Z)ไปเป็นโวลท์ซะก่อนจะได้

  • Vp = sqr(Zi *Po)= sqr(4400×50)= 469 Volt(แรงดันด้าน pri)
  • Vs  =sqr(Zs *Po)= sqr(8*50)= 20 V.(แรงดันด้านSec)

           พอได้แรงดันเข้าและออกแล้วก็หากระแสของขดลวดที่ต้องใช้

  • ขนาดขดลวดอินพุท (D1) = sqr(Po/Z) หรือ sqr (50/4400) = 100 mA.
  • ขนาดขดลวดเอาท์พุท (D2) = sqr(Po/Z) หรือ sqr (50/8) = 2.5 A.

หาจำนวนรอบที่ต้องพัน

  •  (V*10^8)/(4.44*64500*(Hz)*A*B)
  • (Hz) คือความถี่ต่ำสุดที่ต้องการ  ยิ่งความถี่ต่ำรอบก็เพิ่มขึ้น
  • (A,B) =ขนาดของ bobblin มีหน่วยเป็นนิ้ว”
  • (469*100,000,000)/(4.44*64500*50*1.25″*1.25″) = 2096 รอบ (Pri turn)
  • (20*100,000,000)/(4.44*64500*50*1.25″*1.25″) = 90 รอบ (Sec turn)
  • เมื่อได้รอบอินพุทแล้วก็เอาไปหารอบเอาท์พุทได้เช่นกัน N1/N2=E1/E2=20*2096/469= 89.3 ปัดเศษ = 90 รอบ

สูตรนี้สามารถเอาไปคำนวหม้อแปลงไฟฟ้าได้ โดยแทนค่า Vp =220V. และ Vs = V. ที่ต้องการและควรเผื่อขนาดของกระแสเพิ่มประมาณ10-30%

ตัวอย่าง VA = (Vp*D1)+(Vs*D2) = (469*.1)+(20*2.5) = 46.9+50 = 96.9 VA+10%= 106.59VA.

มาลองคำนวน OT ที่ผมต้องการสักลูกนึง

  • Input 5K : 4,8,16 ohm 5w
  • หลอด 6BQ5 ,Plate current 45 mA.

  จากสูตร

  • sqr(5000*5) = 224V.(223.6V.) กระแสขดลวดให้ดูจาก data sheet = 45 mA.
  • sqr(4*5) = 4.5V. กระแสขดลวด = sqr(5/4) = 0.88A.
  • sqr(8*5) = 6.3. กระแสขดลวด = sqr(5/8) = 0.79A.
  • sqr(16*5) = 9V. กระแสขดลวด = sqr(5/4) = 0.55A.
  • หาค่า VA = (V*I)
  • 56+3.96+5+4.95+ = 70VA.
  • หาขนาด bobbin = (A*B*5.58)^2 = (32*40  mm.) แปลง mm. เป็นนิ้ว (28/25.4 = 1.1023″)  (40/25.4=1.5748″) = (1.1023*1.5748*5.58)^2= 93VA หรืออาจจะใช้ขนาดอื่นก็ลองคำนวนดูนะครับ
  • คำนวนรอบ
  • Primary  =  ( 224*10^8) /(4.44*64500*30*1.023*1.5748) = 1618 รอบ #….
  • Sec (4ohm)  =  (4.5*10^8) /(4.44*64500*30*1.023*1.5748) = 33 รอบ #25 swg.
  • Sec (8ohm)  =  (6.3*10^8) /(4.44*64500*30*1.023*1.5748) =   46 รอบ #25 swg.
  • Sec (16ohm)  = (9*10^8) /(4.44*64500*30*1.023*1.5748) =  65 รอบ #27 swg.
  • #…หาขนาดลวด pri = VA*500(เซอร์คูล่ามิว)/Vin = 70*500/224 = 156.25 = ใช้ลวดเบอร์ #30 swg.
  • การพันควรรองฉนวนเช่นกระดาษบางๆทุกชั้น เช่น กระดาษแก้ว เป็นต้น
  • หวังว่าข้อมูลนี้คงเป็นประโยชน์สำหรับผู้มีความสนใจและอยากลองทำด้วยตนเองนะครับ
  • ถ้าผิดพลาดหรือตกหล่นก็ขออภัยมา ณ ที่นี้

อ่านเพิ่มเติมและขอขอบคุณผู้แบ่งปันตามลิ้งค์ด้านล่างนี้

http://www.htg2.net/index.php?topic=4520.0

http://www.un-sound.com/board/index.php?topic=4268.0

ขอบคุณครับ

effectmaker.